Lata 60. XX wieku zapoczątkowały okres przemian w technikach operacyjnych, wprowadzając do niego laparoskopię. Mimo że początkowo spotkała się ona z oporem części środowiska, z czasem zabiegi laparoskopowe w chirurgii stały się preferowaną metodą leczenia wielu schorzeń.[[1]] Jaką funkcję odgrywają w niej wyroby jednorazowego użytku?
Spis treści
- Co to jest laparoskopia i na czym polega?
- Miejsce chirurgii laparoskopowej we współczesnej medycynie
- Przyrządy niezbędne w chirurgii laparoskopowej
- Wyroby jednorazowego użytku a bezpieczeństwo pacjenta
- Dostępne wyroby jednorazowe do chirurgii laparoskopowej
- Podsumowanie
- Wykaz źródeł
Co to jest laparoskopia i na czym polega?
Chirurgia laparoskopowa, nazywana też chirurgią małoinwazyjną lub „przez dziurkę od klucza”, polega na przeprowadzaniu zabiegu poprzez kilka małych nacięć w skórze. Lekarz wprowadza przez nie kamerę oraz narzędzia operacyjne, obserwując pole zabiegowe na ekranie monitora.[1,[2]]
Miejsce chirurgii laparoskopowej we współczesnej medycynie
Zabiegi laparoskopowe wykorzystuje się obecnie w większości dziedzin chirurgii, zwłaszcza w schorzeniach w obrębie jamy brzusznej i miednicy (np. laparoskopia woreczka żółciowego). Służą zarówno diagnostyce (laparoskopia diagnostyczna lub zwiadowcza), jak i leczeniu.[1,2,[3]] Laparoskopię chirurgiczną wprowadzono z uwagi na potencjalne korzyści w porównaniu z klasycznymi operacjami. Umożliwia ona:
- zmniejszenie operacyjnego urazu tkanek,
- redukcję bólu pooperacyjnego,
- skrócenie czasu hospitalizacji,
- szybszą rekonwalescencję,
- uzyskanie mniej widocznych blizn pooperacyjnych,
- ograniczenie ryzyka zakażenia rany,
- mniejszą utratę krwi.[2,[4]]
Co lepsze – laparoskopia czy operacja?
W wielu wskazaniach laparoskopia to standard postępowania (np. laparoskopia woreczka żółciowego, czy wyrostka robaczkowego).[2,3,4] W innych nadal brakuje silnych dowodów co do jej przewagi nad techniką otwartą (np. laparoskopia w raku jajnika)[[5]] lub skuteczność leczenia za pomocą obu metod jest podobna. Zasadnicze znaczenie ma dobranie odpowiedniej techniki do sytuacji klinicznej danego pacjenta. Na bezpieczeństwo wpływają, m.in. doświadczenie operatora i zespołu operacyjnego, dobór i jakość używanych narzędzi medycznych.[2,[6],[7]]
Przyrządy niezbędne w chirurgii laparoskopowej
Intensywny rozwój laparoskopii nie nastąpiły bez postępu w technologii wyrobów medycznych.[1] Początkowo narzędzia laparoskopowe, podobnie jak inne instrumenty chirurgiczne, występowały wyłącznie w wersji wielokrotnego użytku. Najczęściej wykonywano je ze stali nierdzewnej, co zapewniało im trwałość oraz pozwalało na skuteczną sterylizację. Z biegiem czasu, zwłaszcza pod koniec XX wieku, w chirurgii zaczęły na szerszą skalę pojawiać się jednorazowe wyroby medyczne. Stało się to możliwe dzięki przełomowi w technologii tworzyw sztucznych oraz możliwości masowej produkcji sterylnych, tanich materiałów jednorazowego użytku.[[8]]
Wyroby jednorazowego użytku a bezpieczeństwo pacjenta
Jednorazowe narzędzia laparoskopowe postrzega się jako jeden z elementów strategii ograniczania ryzyka podczas operacji chirurgicznych. Z czego to wynika?
Jakie są zalety jednorazowych narzędzi do laparoskopii?
Wiele narzędzi stosowanych w operacjach laparoskopowych ma charakter jednorazowy. Niektóre z nich występują wyłącznie w tej formie. Ich wprowadzenie na rynek miało na celu:
- zmniejszyć ryzyko zakażeń krzyżowych,
- ograniczyć koszt oraz czas poświęcony na sterylizację wyrobów wielorazowych,
- zapewnić, że narzędzie trafia na stół operacyjny z wyjściową precyzją działania i ostrością,
- umożliwić indywidualny dobór do anatomii pacjenta oraz charakteru zabiegu (m.in. różne rozmiary, kształty i właściwości techniczne).[[9]]
Warto jednocześnie zaznaczyć, że nie oznacza to, iż używanie wyrobów wielorazowego użytku jest niewłaściwe. To nie tylko możliwe, ale pod pewnymi względami korzystne, np. z punktu widzenia ochrony środowiska. Należy jednak zadbać o ich odpowiednią jakość przez cały okres używania (np. ostrość), sterylność i dostępność egzemplarzy zapasowych.[9,[10]]
Czy wyroby jednorazowe są bezpieczniejsze niż wielorazowe?
Niewiele jest badań, które oceniają i porównują między sobą jednorazowe oraz wielorazowe wyroby medyczne stosowane w laparoskopii. Wiele z nich ma także niską jakość. Nie pozwala to na ten moment jednoznacznie stwierdzić, które z tych rozwiązań może być korzystniejsze (np. pod kątem bezpieczeństwa). Z tego powodu w praktyce klinicznej używa się zarówno sprzętu jednorazowego, jak i wielorazowego. O wyborze decydują możliwości finansowe i organizacyjne podmiotu leczniczego, a także preferencje i doświadczenie chirurga.[9,10,[11]] Wiele placówek decyduje się przy tym na jednorazowe wyroby laparoskopowe. Umożliwia korzystanie ze sprzętu o odpowiedniej jakości, a jednocześnie pozwala wyeliminować czasochłonne procedury sterylizacji i konserwacji.
Dostępne wyroby jednorazowe do chirurgii laparoskopowej
W ciągu ostatnich dekad produkty jednorazowe zastąpiły lub uzupełniły dotychczas stosowane wyroby wielokrotnego użytku. Podczas zabiegów laparoskopowych używa się m.in.:
- trokarów – narzędzi wprowadzanych do jamy ciała po uprzednim nacięciu tkanek, które umożliwiają zrobienie kanału dostępowego, np. do jamy brzusznej,
- igły Veressa – używanych do wytworzenia odmy otrzewnowej, czyli wypełnienia jamy brzusznej gazem, co pozwala na uzyskanie przestrzeni operacyjnej przed wprowadzeniem trokarów,
- elektrod i kleszczyków monopolarnych – służących do tamowania krwawień oraz przecinania tkanek za pomocą prądu elektrycznego,
- worków ekstrakcyjnych – wprowadzanych przez trokar, w nich umieszcza się usunięte tkanki lub narządy przed wydobyciem z jamy ciała, co zapobiega zanieczyszczeniu okolicznych tkanek,
- zestawów ssąco-płuczących – przeznaczonych do oczyszczania pola operacyjnego, np. z pozostałości tkanek.[4,[12]]
Trokary
Trokary występują w różnorodnych rozmiarach i wersjach:
- trokary nożowe – umożliwiające łatwe i kontrolowane wprowadzenie trokaru do jamy ciała,
- trokary bezostrzowe – ograniczające ryzyko uszkodzenia tkanek i sprzyjające szybszemu gojeniu,
- trokary optyczne – pozwalające na wizualizację poszczególnych warstw tkanek podczas przechodzenia trokaru.
To ogólny podział. Poszczególne trokary mogą mieć dodatkowe funkcje, np. trokar samoblokujący – wyposażony w mechanizmy zapobiegające jego niekontrolowanemu wysunięciu się lub przesunięciu podczas operacji.
Worki ekstrakcyjne
Worki do ekstrakcji, podobnie jak trokary, dobiera się rozmiarem do konkretnego zabiegu. Na rynku znaleźć można między innymi:
- worek ekstrakcyjny z prowadnikiem – umieszczony na sztywnym lub półsztywnym prowadniku (aplikatorze), umożliwiającym wprowadzenie przez trokar i ręczne rozwinięcie przez chirurga,
- worek ekstrakcyjny z drutem i prowadnikiem – od poprzedniego różni się tym, że krawędź otworu worka usztywniono metalowym drutem,
- worek ekstrakcyjny automatyczny – wyposażony w zautomatyzowany mechanizm otwierania, uruchamiany jednym ruchem (np. poprzez naciśnięcie przycisku).
Podsumowanie
Chirurgia laparoskopowa, dzięki swojej małoinwazyjności, pozwala ograniczyć uszkodzenie tkanek podczas operacji, skrócić czas hospitalizacji oraz przyspieszyć powrót do zdrowia. W trakcie zabiegów wykorzystuje się szeroki zestaw wyrobów medycznych – zarówno wielorazowego, jak i jednorazowego użytku. Te ostatnie są dostarczane przez producenta w stanie sterylnym i gotowe do natychmiastowego użycia, co usprawnia pracę zespołu chirurgicznego.
Wykaz źródeł
[1] Alkatout I, et al. The Development of Laparoscopy-A Historical Overview. Front Surg. 2021 Dec 15;8:799442
[2] Sobocki J, et al. The Association of Polish Surgeons (APS) clinical guidelines for the use of laparoscopy in the management of abdominal emergencies. Part I. Wideochir Inne Tech Maloinwazyjne. 2023 Jun;18(2):187-212
[3] Buia A, Stockhausen F, Hanisch E. Laparoscopic surgery: A qualified systematic review. World J Methodol. 2015 Dec 26;5(4):238-54
[4] Philipose KJ, Sinha B. LAPAROSCOPIC SURGERY. Med J Armed Forces India. 1994 Apr;50(2):137-143
[5] González-Martín A, et al. ESMO Guidelines Committee. Newly diagnosed and relapsed epithelial ovarian cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2023 Oct;34(10):833-848
[6] Sobocki J, et al. The Association of Polish Surgeons (APS) clinical guidelines for the use of laparoscopy in the management of abdominal emergencies. Part IaI. Wideochir Inne Tech Maloinwazyjne. 2023 Sep;18(3):379-400
[7] Carr, B.M, et al. Laparoscopic versus open surgery: a systematic review evaluating Cochrane systematic reviews. Surg Endosc 33, 1693–1709. 2019
[8] Das AK, Okita T, Enzo A, Asai A. The Ethics of the Reuse of Disposable Medical Supplies. Asian Bioeth Rev. 2020 Apr 12;12(2):103-116
[9] Siu J, Hill AG, MacCormick AD. Systematic review of reusable versus disposable laparoscopic instruments: costs and safety. ANZ J Surg. 2017 Jan;87(1-2):28-33
[10] Eussen MMM, et al. Perspectives on disposable and reusable surgical materials in laparoscopic surgery: a global survey amongst surgeons. Int J Surg. 2025 Jul 1;111(7):4354-4361
[11] Chauvet P, et al. A systematic review comparing the safety, cost and carbon footprint of disposable and reusable laparoscopic devices. J Visc Surg. 2024 Apr;161(2S):25-31
[12] J. Szmidt, J. Kużdżał, M. Krawczyk, T. Kruszyna, P. Lampe, G. Wallner, W. M. Wysocki: Podstawy chirurgii. Podręcznik dla lekarzy specjalizujących się w dziedzinie chirurgii ogólnej. Medycyna Praktyczna 2022
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google